Sadurung
titiang jagi pacang maatur – atur lugrahayang dumun titiang ngaturang
pengastungkara.
Om
swastyastu
Titiang
rumasa bagia pisan polih matemu ring Ida dane para semeton sinamian ring rahina
mangkin. Tatujon pawilangane mangkin tan lian wantah jagi nguningayang indik
nyanggra rahina Galungan lan Kuningan sane jagi pacang rauh. Sakewanten
ampurayang pisan yan prada wenten makatuna antuk titiang nyritayang, titian
nunas geng rna sinampura.
Rahina
Galungan punika nangken 6 sasih utawi 210 rahina, inggih punika ri nuju Buda
Kliwon wuku Dunggulan. Kata Galungan asalnyane
ring bahasa jawa kuno mearti menang, maknan
nyanggra Rahina Galungan puniki angggen merayakan kemenangan dharma kalawan
adharma
Ring
rahina Galungan umat Agama Hindu sinamian ngelaksanayang pabaktian ring Ida Sang Hyang Widhi Wasa, ring para
leluhur minakadi para Pitara – Pitari, para Dewatan iraga sareng sami. Yening
umat Hindu ring Bali, nuju nyanggra Rahina Galungan lan Kuningan umatnyane
sinamian masang penjor utawi memenjor.
Penjor
punika silih tungil sarana upakara anggen nyanggra Rahina Galungan lan Kuningan,
penjor punika masimbul Gunung sane prasida ngicen kerahayuan lan kesejahteraan.
Penjor punika cihna rasa suksma Bhatara Maha Meru sane sampun ngicen ilmu
pengetahuan lan kerehajengan ring umatnyane sareng sami.
Kacingak
saking bentuk nyane penjor punika lambang pertiwi sane ngicen kerahayuan lan
keselametan. Pertiwi utawi tanah kaciriang antuk kalih ekor naga inggih punika
Naga Basuki lan Ananta Bhoga.
Penjor punika kabuatang saking tiing utawi
bambu sane muncuknyane lengkung kaisinin pala bungkah (ubia – ubian) lan pala
gantung (buah – buahan). Tiing utawi bambu punika nyiriang baktin iraga ring Ida
Sang Hyang Widhi Wasa. Bakang – bakang nyane kaanggen cirri atarva veda,
tamyang maciri Sama Veda, Sampyan maciri Yayur Veda lan hiasan nyane sane
marupa lamak kaanggen nyiriang Rg. Veda.
Tatujon
masang penjor punika anggen swadharma umat hindu antuk ngewujudang rasa bhakti
lan ngaturang suksma ring Ida Sang Hyang Widhi Wasa ring wujudnyane dados Hyang Giripati.
Sadurung
penjor punika katanem, lubang galian nyane mangda kasuciang nganggen banyuwang,
selanturnyane ring dasar lubang kagenahang kwangen sareng jinah bolong 11 kepeng. Serahina
penjor punika kaaturin canang burat wangi.
Yening ngaryanin penjor punika patut
nyane sakadi katentuan Sastra Agama, dados nyane nenten tuah maciri hiasan
manten, nanging mangdane penjor punika dados simbul – simbul suci anggen
nerapang peplajahan Veda. Unsur – unsur penjor punika minakadi :
-
Kain putih sane wenten ring penjor dados
ciri kesaktian Hyang Iswara
-
Kelapa angeen nyiriang kesaktian Hyang
Rudra
-
Janur utawi bakang - bakang anggen
nyiriang kasaktian Hyang Mahadewa
-
Plawa anggen nyiriang kasaktian/
kekuatan Hyang Sangkara
-
Pala Bungkah, Pala Gantung anggen
nyiriang kasaktian/ kekuatan Hyang Wisnu
-
Tebu anggen nyiriang kasaktian/kekuatan
Hyang Sambu
-
Sanggah anggen nyiriang kasaktian/
kekuatan Hyang Siwa
-
Upakara anggen simbul kasaktian/kekuatan
Hyang Sadha Siwa lan Parama Siwa
Penjor
punika katancebang ring rahina Anggara Wage wara Dunggulan utawi arahina
sedurung rahina Galungan wusan ngaturang banten penampahan Galungan. Penjor
punika kapasang ring ajeng kiwa kori pakarangan, sanggah lan lengkung
penjornyane ngarep ke tengah margine. Penjor nyane dados kaabut ring rahina
Redite Umanis Langkir utawi arahina sesampun Kuningan.
Ring ngaryanin penjor punika titiang
ngarepang mangda para yowana sane lanang prasida matulung ngaryanin penjor
punika. Mangdane budaya Bali puniki prasida ajeg lan para yowanane prasida
melajah menyamabraya. Mangda para yowanane
eling ring budaya Hindu puniki lan stata ngejegang budayane.
Para yowana sane istri mangda
prasida matulung ngaryanin Upakara utawi
banten sane anggen nyanggra rahina Galungan punika.Mangdane benjang yening
sampun menyamabraya ring adat, iraga bisa ngaryanin upakara utawi banten. Sube
patutne iraga dados generasi muda ngehormatin budayan iraga antuk ngelestariang
budaya Baline.
Rentetan rahina Galungan sampun kalaksanayang saking joh – joh rahina sadurung
rahina Galungan, kaawalin antuk 25 rahina sadurung rahinan galungan. Wenten tumpek uduh sane kaanggen ngormatin
Ida Sang Hyang Widhi Wasa antuk paican nyane saking punyan - punyanan, sane matatujon buah sane kehasilang
saking punyan – punyanan punika prasida kaanggen nyanggra rahina Galungan
punika.
Selanturnyane ring dina weraspati, 6
dina sadurung rahina Galungan punika kawastanin rahina sugihan Jawa, punika
dados ciri pemersihan buana agung utawi istilah nyane nyeimbangin pikeneh iraga
ring jagat puniki. Ring lontar Sundarigama
kaunggahang dina Sugihan Jawa punika panyucian Dewa Kalinggania Pamarastita
Batara Kabeh utawi panyucian Dewa, krana dina punika panyucian para Batara
makasami. Pelaksanan upacara puniki anggen mersihin makejang genah lan
perabotan upacara ring soang – soang genah suci.
Selanturnyane sadina sesampun
sugihan jawa punika kawastanin rahina sugihan Bali, Sugihan Bali mateges nyuciang Bhuana alit utawi angga
sarira antuk nglaksanayang panglukatan majeng angga sarira. Lianan
nglaksanayang penglukatan, taler kalaksanayang bakti Yoga sane matetujon ngicenin
katreptian pikayunan..
Dina soma, kalih rahina sadurung
rahina Galungan punika kawastanin rahina
Penyajahan Galungan. Ring rahina Panyajahan puniki, umatnyane biasane
nyiapin jaje sane kaperluang anggen
sesajen jagi pacang kaaturang ring rahina Galungan punika. Tradisi puniki kalaksanayang
olih para istri sareng okan nyane sane istri dadosne tradisi punika patut
kelastariang.
Dina anggarakasih, sadina sadurung
rahina Galungan punika kawastanin ranina
penampahan. Ring rahina punika para lanang – lanang motong bawi anggen simbul
iraga ngalangin nglangin sifat – sifat cara buron ring raga soang – soan. Ring
rahina puniki kaanggep dados dina ngalahin Butha Galungan anggen upacara pokok
punika ngaryanin banten byakala sane kawastanin
pamyakala lara malara. Bawi sane kapotong puniki benjang anggen
ngelengkapin sesajen, misalnyane ngaryanin sate sane nganggen ulam bawi.
Pangolahan ulamnyane dados kaaanggen ngaryanin masakan lawar, urutan, bawi
kecap, tum, pesan, timbungan, oret miwah sane lianan. Ring rahina penampahan,
wastra ne ka pasang ring merajanan pelinggih soang - soang.
Ring rahina Budha Kliwon Dunggulan
punika kawastanin rahina Galungan, rahina Galungan punika anggen nyiriang
kemenangan Dharma ngelawan adharma. Iriki
para umat hindu ngelaksanayang persembahyangan ring pura kahyangan tiga, lan
ring pura padharman utawi leluhur soang – soang ngaturang suksma ring Ida Sang
Hyang Widhi Wasa antuk panugrahan Ida . Ring rahina punika biasane kaanggen
mapupul majeng para semeton nyane.
Selanturnanyane arahina sesampun
rahina Galungan kawastanin rahina Manis Galungan. Ring rahina manis Galungan
punika kaanggen melali ke tongos pariwasata utawi mapupul sareng semeton nyane.
Punika nyihnayang rasa liang iraga antuk menangnyane Dharma kalawan Adharma.
Ring wengine kalaksanayang persembahyangan
ngantos penampahan kuningan sane kawastanin persembahyangan Nawa Ratri (nawa mearti sia, lan ratri mearti wengi) anggen muja bhatara
Iswara, Mahesora, Brahma, Rudra, Mahadewa, Sangkara, Wisnu, Sambu, lan Tri
Purusa ( Siwa – Sada Siwa – Parama Siwa).
Duang rahina sesampun Galungan
kawasatanin rahina Pahing Galungan, ring rahina puniki para umat Hindu
ngelaksanayang pemersihan antuk perabotan sane sampun kaanggen genah sesajen,
genah suci, muah sane lianan. Punika kaanggen nyanggra rahina kuningan sane
jagi rauh sawireh perabotan – perabotan punika malih jagi pacang kaanggen.
Selanturnyane rahina Pamaridan Guru
ring Saniscara, Pon, Wuku Dunggulan, tigang rahina sesampun Galungan punika
anggen nyembah Dewata Nawa Sangga khususnyane majeng ring Bhatara Brahma.
Ulihan ring dina Redite, Wage, Wuku Kuningan,
petang rahina sesampun Galungan punika Bhatara – Bhatari mawali ke kahyangan
patutnyane iraga ngaturang sembah ring pura utawi merajan anggen ngaturang
suksma antuk wara nugraha Ida.
Pemacekan Agung punika ring rahina
Soma, Kliwon, Wuku Kuningan, limang rahina sasampun Galungan.Ring rahina punika
iraga patutne ngaturang sajen utawi caru majeng ring para Bhuta mangda tan
ngendahang iraga sareng sami, dadosne prasida ngewujudang Trihitakarana.
Sadurung nyanggra rahina Kuningan
wenten rentetean upacara sane patut kalaksanayang, wenten Panyajahan Kuningan,
Penampahan Kuningan, Kuningan, Manis kuningan lan Paing Kuningan. Rentetan
upacara rahina Kuningan puniki pateh sakadi nyanggra rahina Galungan. Rahina
Kuningan punika ring rahina Saniscara, Kliwon, Wuku Kuningan, dasa rahina
sesampun Galungan. Rahina Kuningan punika rahina payogan Hyang Widhi turun ke
jagate kairingin olih para Dewa lan Pitara. Ring rahina Kuningan iraga mangdane
ngaturang bakti nunas kerahayuan lan
keselametan. Ring rahina Kuningan punika sajen utawi banten sane keaturang
madaging nasi kuning, tatujon ipun anggen ngaturang suksma antuk asung kerta
wara nugraha Ida.
Ring rahina Sukra, kliwon, Kuningan
punika kawastanin rahina Panampahan Kuningan, sia rahina sesampun Galungan. Iriki
para umat Hindun nyane sampun siap nyanggra rahina Kuningan. Ring penampahan
kuningan puniki pateh sakadi penampahan Galungan umat nyane motong bawi anggen
sarana upakara. Lianan punika patutne iraga ngaryanin sarana lan prasarana
banten, banten ipun cenikan teken banten Galungan sesajen ipun masih nenten
akeh sakadi Galungan sawireh Kuningan punika rentetan Rahina Galungan.
Rahina Saniscara, kliwon, wuku
kuningan, dasa rahina sesampun Galungan punika kawastanin Rahina Kuningan. Ring
rahina puniki iraga nunas kerahayuan lan nunas tuntunan mangda prasida
melaksane sane patut sakadi tatujon Agama Hindu. Ring rahina kuningan punika
nganggen sesajen sane kaisinin simbul tamiang lan endongan. Artin utawi makna
endongan punika nyiriang tuntunan lan nyiriang mangda iraga eling teken rwa
bineda. Yan iraga tan prasida ngaba raga
iraga jagi pacang keni laksana sane corah utawi laksan ne tan patut. Krana
punika, ring rahina Kuningan puniki mangdane iraga prasida nyalinang solah
iraga sane dumun taen melaksana sane tan patut, lan selanturnyane mewali ke
solah sane becik, patut sakadi tatujon agama Hindu. Selanturnyane makna
endongan punika bekel utawi bekel anggen nyalanang kehidupan ring jagate puniki
inggih punika ilmu pengetahuan lan bakti utawi jnana. Rahina Kuningan puniki
pateh madue tatujon mangdane iraga satata eling lan bhakti ring Ida Sang Hyang
Widhi Wasa antuk solah sane becik. Mangdane iraga hidup di jagate puniki satata
eling menyamabraya nulungin nyama sane nunas tulungan sawireh iraga sesame
manusa punika menyama, napi buin iraga pateh saking Bali sane kasub teken adat
lan budayane.
Selanturnyane serahina sesampun
Kuningan kawastanin manis Kkuningan, maknan nyane pateh sakadi umanis Galungan.
Ring rahina umanis Kuningan puniki biasane kaanggen malancaran, ring para
yowanane biasan nyane malancaran ke genah – genah wisata utawi makumpul sareng
semeton nyane.
Nyanggra Galungan lan Kuningan
punika ring soang – soang daerah nenten
je pateh, wenten sane madue Budaya sane lianan. Wenten tradisi ngelawang sane
nganggen Barong sane malinggih ring soang – soang Desa Pakraman. Barong punika
ngiderin Desa Pakraman soang – soang sane nyiriang kemenangan Dharma kelawan
Adharma. Kenapi nganggen Barong, sawireh Barong punika nyiriang Dharma.
Asapunika maknan sareng rentetan
rahina Galungan lan Kuningan sane prasida titiang critayang. Titiang ngarepang ring ida dane sareng sami,
mangdane rahina Galungan lan Kuningan punika anggen bekel utawi pegangan
ngelaksanayang tugas lan kewajiban iraga, mangda napi sane dados tugas iraga
prasida becik kakaryanin. Majeng ring para sisia lan mahasiswane mangda seleg
melajah, bakti, lan satata eling ring Ida Sang Hyang Widhi Wasa nunas tuntunan
lan panugrahan Ida.
Majeng ring para Yowanane, titiang
ngarepang ring nyanggra Rahina Galungan lan Kuningan nenten masolah sane jele,
misal nyane mabuk – mabukan, majudi, utawi sane lianan. Solah punika sampun
iwang saking maknan rahina Galungan lan Kuningan. Sakadi mangkin akeh para Yowanane,
ring nyanggra rahina Galungan lan Kuningan punika kaanggen foya – foya, mabuk –
mabukkan, majudi, miwah sane lianan. Ritatkala sampun eling teken makann rahina
suci punika, mangdane solah solah sane nenten becik kehapusang saking budaya
para yowanane, mangda prasida pateh sakadi maknan rahina Galungan lan Kuningan
punika ngewujudang keajegan budayane sane trepti, aman, tentram lan bahagia.
Sayogyane ring nyanggra rahina Agama
Hindu, iraga dados yowana ngartiang napi maknan rahina suci punika. Mangdane
napi sane kalaksanayang manut ring tatujon Agama Hindu.
Inggih
tuah asapunika prasida titiang mambahang indik rahina Galungan lan Kuningan
punika, yening wenten iwang titiang matur utawi malaksana, titiang nunas geng
rna sinampura. Sineb titiang antuk paramasanti,
Om
Santih, Santih, Santih Om
Tidak ada komentar:
Posting Komentar